Dieta dla dzieci z autyzmem – jaka powinna by膰?

dieta dla dzieci z autyzmem

馃憠 Szacuje si臋, 偶e nawet 45% dzieci z objawami autyzmu ma r贸wnie偶 objawy ze strony uk艂adu pokarmowego i problemy gastryczne  takie jak b贸le brzucha, biegunki, wzd臋cia, zaparcia .

Nic wi臋c dziwnego, 偶e dieta dla dzieci z autyzmem jest bardzo wa偶nym zagadnieniem zar贸wno dla rodzic贸w jak i specjalist贸w. Jakie s膮 najwa偶niejsze za艂o偶enia dotycz膮ce  偶ywienia pacjent贸w z objawami autyzmu? Jaka dieta w autyzmie jest najcz臋艣ciej stosowana oraz kt贸re teorie dotycz膮ce od偶ywiania nie maj膮 pokrycia w doniesieniach naukowych?

Najwa偶niejsze informacje:

  1. Dieta a autyzm – jaki jest obecny stan wiedzy?
  2. Dieta w autyzmie 3x BEZ – glutenu, mleka, cukru
  3. Autyzm – czy choroba metaboliczna?
  4. Dieta w autyzmie powinna by膰 dobrze zbilansowana
  5. Najcz臋艣ciej zadawane pytania

Dieta dziecka z autyzmem – jaki jest obecny stan wiedzy?

馃崕 Cz臋sto stosowanymi diet膮 dzieci autystycznych jest unikanie laktozy i glutenu. Pomimo prowadzonych bada艅 w tej chwili nie ma jednoznacznych dowod贸w, kt贸re potwierdza艂yby s艂uszno艣膰 takiej diety eliminacyjnej. Oczywi艣cie dotyczy to tych dzieci z objawami autyzmu, u kt贸rych nie stwierdzono nietolerancji pokarmowych na te sk艂adniki (np. celiakii).

dieta dla dzieci z autyzmem

鉂 馃 W przypadku dziecka z diagnoz膮 nietolerancji pokarmowej dieta eliminacyjna jest jak najbardziej wskazana. Taka diagnoza musi by膰 jednak poparta odpowiednimi badaniami, np. badaniami genetycznymi.

馃崕 Sk膮d wi臋c doniesienia o skuteczno艣ci leczenia autyzmu diet膮 eliminacyjn膮? Dziecko, kt贸re ma zaburzenia ze strony uk艂adu pokarmowego (a jak pokazuj膮 badania dotyczy to nawet bardzo wielu dzieci z objawami autyzmu – nawet 40%) gorzej funkcjonuje r贸wnie偶 na innych p艂aszczyznach. Mog膮 wi臋c nasila膰 si臋 problemy z zachowaniem, rozwojem emocjonalnym, czy te偶 zaburzenia snu. Dlatego zastosowanie diety, kt贸ra spowoduje, 偶e te dolegliwo艣ci ze strony uk艂adu pokarmowego b臋d膮 mniej nasilone faktycznie mo偶e wp艂yn膮膰 na popraw臋 og贸lnego stanu zdrowia dziecka autystycznego.

Inn膮 kwesti膮 jest wyst臋powanie u dziecka choroby metabolicznej. Wrodzone choroby metaboliczne mog膮 powodowa膰 r贸wnie偶 zaburzenia rozwoju intelektualnego, w tym objawy autystyczne. Ze wzgl臋du na to 偶e takie objawy s膮 niespecyficzne, wrodzone choroby metaboliczne cz臋sto d艂ugo pozostaj膮 niezdiagnozowane

W przypadku wyst臋powania u dziecka choroby metabolicznej, podstaw膮 leczenia jest indywidualna, 艣cis艂a dieta. Taka dieta musi by膰 stosowana przez ca艂e 偶ycie – opiera si臋 na wykluczeniu danych sk艂adnik贸w lub wprowadzeniu suplementacji. Aby dostosowa膰 odpowiedni膮 diet臋 dziecka autystycznego z chorob膮 metaboliczn膮  konieczna jest pewna diagnoza i wiedza na jaki konkretnie rodzaj choroby metabolicznej cierpi dziecko. A ilo艣膰 chor贸b metabolicznych jest ogromna.

馃憠 Do tej pory wyr贸偶niono ich oko艂o 600. Ka偶da z nich wymaga niego innego post臋powanie dietetycznego. Stosowanie diety w przebiegu choroby metabolicznej mo偶e cofn膮膰 niekt贸re z objaw贸w, poprawi膰 funkcjonowanie dziecka, ale tak偶e zapobiec powa偶nym powik艂aniom w przysz艂o艣ci.

Przeczytaj wi臋cej: Autyzm badania metaboliczne

Dieta dla dzieci autystycznych – '3X BEZ: glutenu, mleka i cukru’Dieta dla dzieci autystycznych

Cho膰 tak zwana popularna dieta dziecka z autyzmem, zwana '3x BEZ’ jest do艣膰 cz臋sto stosowana, to specjali艣ci podkre艣laj膮, 偶e 偶adna dieta eliminacyjna bez istniej膮cych medycznych wskaza艅 nie stanowi podstawy leczenia pacjenta z autyzmem. Niestety, stosowana bez wyra藕nych wskaza艅 mo偶e spowodowa膰 zagro偶enia zdrowia fizycznego i psychicznego. Mo偶e doj艣膰 do niedobor贸w pokarmowych, czy obni偶enia odporno艣ci.

Dieta eliminacyjna jest oczywi艣cie dzia艂aniem terapeutycznym wtedy, gdy istniej膮 jasne wskazania medyczne do jej zastosowania, podparte odpowiednimi badaniami. Dlatego te偶 opisywane przypadki os贸b, kt贸rym dieta pomog艂a mog膮 by膰 jak najbardziej prawdziwe.

馃憠 Je艣li na przyk艂ad dziecko cierpi na celiaki臋 ale nie by艂a ona do tej pory zdiagnozowana i nagle rodzic wprowadza diet臋 bezglutenow膮 to faktycznie prawdopodobnie nast膮pi u dziecka du偶a poprawa stanu zdrowia. Podobnie np. gdy pacjent ma nietolerancj臋 laktozy, czy fruktozy. Stosowanie takich diet „eksperymentalnie” nie jest jednak odpowiedzialne.

馃憠 Je艣li planujemy diet臋 u dziecka z autyzmem z wykluczeniem glutenu, mleka, czy fruktozy (cukru) przede wszystkim p powinni艣my wykona膰 badania w celu wykluczenia celiakii, nietolerancji laktozy, czy wrodzonych chor贸b metabolicznych. Takie badania wykonuje si臋 kiedy dziecko jeszcze jest na normalnej diecie.

馃憠 Druga wa偶na kwestia to zadbanie o odpowiednie zbilansowanie eliminacyjnej diety dziecka autystycznego. 馃 Niestety dzieci stosuj膮ce diet臋 bezmleczn膮 bardzo cz臋sto maj膮 niedobory wapnia. Podobnie rzecz ma si臋 u dzieci stosuj膮cych diet臋 bezglutenow膮, gdzie niedobory pokarmowe r贸wnie偶 s膮 bardzo powszechne.dieta dla dziecka z autyzmem

Podejrzewaj膮c nietolerancj臋 glutenu, laktozy czy chor贸b metabolicznych mo偶na wykona膰 badania genetyczne dziecka, kt贸re poka偶膮, czy dziecko ma do nich predyspozycje. Je艣li badanie genetyczne dziecka autystycznego nie wyka偶e gen贸w powi膮zanych z celiaki膮 rodzic wie, 偶e jego dziecko nie tylko obecnie nie choruje na celiaki臋 ale te偶 w przysz艂o艣ci r贸wnie偶 na ni膮 nie zachoruje. Co wa偶ne tego typu badania mo偶na przeprowadzi膰 z wymazu z policzka.

Jakie badania genetyczne dziecka mo偶esz wykona膰? Skontaktuj si臋 z nami:

Dieta dzieci autystycznych – upewnij si臋 czy to choroba metaboliczna

馃憠 Jedn膮 z przyczyn autyzmu s膮 wrodzone choroby metaboliczne u dzieci (wrodzone wady metabolizmu). W przypadku takiej choroby dziecko nie przetwarza prawid艂owo substancji pochodz膮cych z jedzenia. W efekcie  dochodzi do uszkodzenia uk艂adu nerwowego i m贸zgu. Wrodzone choroby metaboliczne bardzo cz臋sto przez d艂ugi czas nie daj膮 偶adnych specyficznych objaw贸w, a pierwszymi objawami mog膮 by膰 w艂a艣nie zaburzenia rozwoju intelektualnego i objaw ze spektrum autyzmu.dieta dziecka autystycznego

鉂 鈥濸ojawienie si臋 cech autystycznych u pocz膮tkowo dobrze rozwijaj膮cego si臋 niemowl臋cia, bez jednoznacznych czynnik贸w prowokuj膮cych, powinno nasun膮膰 ka偶dorazowo podejrzenie i sta膰 si臋 wr臋cz wiod膮cym w ukierunkowaniu diagnostycznym na jeden z wrodzonych b艂臋d贸w metabolizmu.鈥漑3]

Choroby metaboliczne u dzieci wed艂ug danych literaturowych s膮 przyczyn膮 oko艂o 3-5% przypadk贸w autyzmu. Mo偶na by艂oby powiedzie膰, 偶e to tylko 3-5%. Jednak w przypadku tych kilku procent dzieci wykrycie choroby i wprowadzenie odpowiedniej diety i suplementacji to szansa na uratowanie zdrowia, dalszego rozwoju, a w niekt贸rych przypadkach nawet 偶ycia.

Dieta dziecka z autyzmem powinna by膰 dobrze zbilansowana 

馃 Dzieci z objawami autystycznymi cz臋艣ciej ni偶 ich r贸wie艣nicy cierpi膮 na tzw. wybi贸rczo艣膰 pokarmow膮.  Oznacza to, 偶e dziecko mo偶e wykluczy膰 z codziennej diety wiele rodzaj贸w pokarm贸w, kt贸re s膮 bardzo cenne ze wzgl臋du na zawarto艣膰 witamin i mikroelement贸w. Dla dziecka autystycznego wa偶ny jest kszta艂t produktu, jego konsystencja, zapach i oczywi艣cie smak. Wszystkie te aspekty mog膮 by膰 nieakceptowane przez dziecka co ko艅czy si臋 odmow膮 zjedzenia danego posi艂ku. Z tego powodu dzieci z objawami autyzmu s膮 bardziej nara偶one na rozw贸j zaburze艅 od偶ywiania i gro藕nych  niedobor贸w pokarmowych. Szczeg贸lnie niebezpieczny jest niedob贸r wapnia. Dieta dziecka z autyzmem powinna zawiera膰 odpowiedni膮 poda偶 t艂uszcz贸w, bia艂ek i w臋glowodan贸w.

馃憠 Rodzice dzieci z autyzmem nie powinni stosowa膰 na w艂asn膮 r臋k臋 suplement贸w, o kt贸rych dzia艂aniu nie maj膮 pe艂nej wiedzy od lekarza prowadz膮cego. Stosowanie dodatkowej suplementacji  przy jednoczesnym braku kontroli poziom贸w danych witamin i mikroelement贸w w organizmie dziecka mo偶e wyrz膮dzi膰 wi臋cej szkody ni偶 po偶ytku. Dlatego podstaw膮 diety dla dziecka autystycznego powinno by膰 odpowiednie zbilansowanie sk艂adnik贸w od偶ywczych. Stosowane suplementy s膮 bardzo kosztowne, a 艣rodki te mo偶na przeznaczy膰 na pomoc profesjonalnego dietetyka klinicznego  potrafi膮cego stworzy膰 taki jad艂ospis, 偶e dieta w autyzmie mo偶e by膰 dla dziecka smaczna i jednocze艣nie zdrowa.

馃捇 Zam贸w badanie on-line (oddzwonimy do Ciebie w celu um贸wienia dogodnego terminu pobrania pr贸bki – u Ciebie w domu!馃彔):

leczenie autyzmuleczenie autyzmuautyzm leczenieleczenie autyzmuautyzm jak leczy膰autyzm jak leczy膰metody leczenia autyzmumetody leczenia autyzmuleczenie autyzmu u dziecileczenie autyzmu u dzieci

馃挋 鉂 Najcz臋艣ciej zadawane pytania:

馃彔 Gdzie mo偶na wykona膰 badanie genetyczne na autyzm?
Pr贸bk臋 do badania (krew 偶yln膮) mo偶e pobra膰 piel臋gniarka mobilna w domu pacjenta.

馃憠 馃樂 Piel臋gniarki, kt贸re wsp贸艂pracuj膮 z nami przestrzegaj膮 wszelkich zasad higieny, a zestaw do pobrania pr贸bki jest sterylny i bezpieczny dla dziecka! 馃樂 OPCJA REKOMENDOWANA W TRAKCIE EPIDEMII.

馃樂 Ka偶da piel臋gniarka mobilna jest przez nas wyposa偶ona w jednorazow膮 maseczk臋 i r臋kawiczki!馃樂 

Mo偶esz te偶 um贸wi膰 wizyt臋 w plac贸wce medycznej.
Um贸w wizyt臋 domow膮 lub wizyt臋 w plac贸wce: formularz on-line Rejestracja 24 h/dob臋

馃憠 Moje dziecko mia艂o wykonywane badania metaboliczne w szpitalu/poradni metabolicznej. Czy to wystarczy?
W takiej sytuacji nale偶y pozna膰 dok艂adny zakres tych bada艅. Jest oko艂o 600 poznanych rodzaj贸w chor贸b metabolicznych. Badania metaboliczne wykonywane standardowo w ramach NFZ to badania biochemiczne. Sprawdzaj膮 one nie geny (przyczyny tych zaburze艅), a konkretne substancje we krwi. Ich podwy偶szony lub obni偶ony poziom mo偶e (ale nie musi) 艣wiadczy膰 o chorobie metabolicznej.

鉂 Czasami choroba jeszcze nie jest na tyle aktywna, aby badania biochemiczne pokaza艂y wymierny wynik. Nale偶y r贸wnie偶 sprawdzi膰 ile chor贸b metabolicznych w taki spos贸b zosta艂o wykluczonych. Badanie genetyczne (w sytuacji chor贸b metabolicznych – badanie WES) jest badaniem rozstrzygaj膮cym – sprawdza wszystkie rodzaje tych zaburze艅 i pokazuje przyczyn臋 – uszkodzony gen, z kt贸rym dziecko przysz艂o na 艣wiat.

馃憠 Co konkretnie da mi wynik badania genetycznego w kierunku autyzmu?
W zale偶no艣ci od wybranego badania lub pakietu bada艅, wynik b臋dzie pokazywa艂 (lub wykluczy) mo偶liwe przyczyny genetyczne zaburze艅 dziecka. Wykonanie badania genetycznego daje szans臋 na:

  • zyskanie pewnej wiedzy z jakim naprawd臋 zaburzeniem mamy do czynienia
  • wprowadzenie odpowiedniego leczenia objawowego i terapii
  • wprowadzenie odpowiedniej diety (je艣li przyczyn膮 zaburze艅 s膮 choroby metaboliczne)
  • przewidzenie w jakim kierunku zaburzenia mog膮 si臋 rozwija膰 w przysz艂o艣ci lub czy jest szansa na ich zatrzymanie
  • oszacowanie, czy podobne zaburzenia mog膮 wyst膮pi膰 u rodze艅stwa ma艂ego pacjenta

馃摬 Wynik b臋dzie zinterpretowany przez lekarza genetyka pediatr臋, dzi臋ki czemu rodzice nie b臋d膮 mieli w膮tpliwo艣ci co do jego znaczenia. Zostan膮 tak偶e poinformowani jak powinno przebiega膰 dalsze post臋powanie z dzieckiem.

Dr. n. med. Magdalena Anna Janeczko

Dr. n. med. Magdalena Anna Janeczko

specjalista pediatra, genetyk

Wyniki naszych bada艅 s膮 omawiane (bezp艂atnie) przez naszego specjalist臋 – lekarza genetyka i pediatr臋. Dzi臋ki temu maj膮 Pa艅stwo pewno艣膰, 偶e rezultat badania b臋dzie dla Pa艅stwa zrozumia艂y. Dodatkowo lekarz mo偶e wyda膰 dalsze zalecenia dotycz膮ce diagnostyki czy post臋powania z dzieckiem (czas trwania konsultacji: do 30 minut).


馃憠 Moje dziecko mia艂o wykonywane badania genetyczne w szpitalu/poradni genetycznej. Czy to wystarczy?
鉂 W takiej sytuacji nale偶y pozna膰 dok艂adny zakres tych bada艅. Niestety w standardzie diagnostyki refundowanej przez NFZ jest on niewielki. Najcz臋艣ciej obejmuje on podstawowe badania: 艂amliwego chromosomu X (FRAX) i badanie mikromacierzy aCGH (kariotyp molekularny). Jest to jednak zbyt ma艂o, aby wykluczy膰 genetyczne przyczyny zaburze艅 dziecka.

Najszerszym badaniem w tym kierunku jest badanie WES (ca艂ego egzomu) i to w艂a艣nie ono mo偶e by膰 w takiej sytuacji badaniem rozstrzygaj膮cym.

馃挋 Czy na podstawie wyniku lekarz b臋dzie umia艂 lepiej pom贸c dziecku?
Je偶eli wynik badania wska偶e konkretn膮 przyczyn臋 zaburze艅, b臋dzie mo偶na nareszcie postawi膰 diagnoz臋 na co tak naprawd臋 cierpi dziecko. Poznanie przyczyny objaw贸w daje przede wszystkim mo偶liwo艣膰 uzyskania opieki lekarza odpowiedniej specjalizacji (np. w przypadku chor贸b metabolicznych dziecko pozostaje pod opiek膮 kliniki chor贸b metabolicznych, dietetyka klinicznego).

B臋dzie wiadomo jakie parametry z krwi dziecko powinno mie膰 regularnie sprawdzane, a tak偶e jakie badania obrazowe powinny zosta膰 wykonane (dotycz膮ce r贸偶nych narz膮d贸w, kt贸re mog膮 by膰 zagro偶one w przebiegu wykrytego schorzenia genetycznego). Specjalista b臋dzie m贸g艂 wdro偶y膰 ukierunkowane leczenie i post臋powanie.

B臋dzie mo偶na lepiej przewidzie膰 dalszy rozw贸j dziecka i post臋p lub zahamowanie choroby. Rodzice b臋d膮 mogli poszuka膰 specjalistycznego wsparcia Fundacji lub Stowarzysze艅, a tak偶e innych rodzic贸w z dzie膰mi, kt贸re cierpi膮 na to samo zaburzenie.

Czy lekarz prowadz膮cy b臋dzie umia艂 zinterpretowa膰 wynik badania?
Je偶eli dziecko jest pod opiek膮 poradni genetycznej to specjalista genetyk b臋dzie m贸g艂 zinterpretowa膰 wynik badania genetycznego. Specjalista z innej dziedziny nie musi posiada膰 takiej wiedzy. Jednak na podstawie postawionej diagnozy b臋dzie ju偶 dok艂adnie wiedzie膰 jakie dzia艂ania wdro偶y膰 (np. specjalista neurolog). Dlatego ka偶dy wynik jest w pierwszej kolejno艣ci interpretowany telefonicznie przez specjalist臋 genetyka pediatr臋.

馃摬Taka konsultacja mo偶e zosta膰 przeprowadzona z rodzicem lub lekarzem prowadz膮cym (np. pediatr膮, neurologiem).

馃懇鈥嶁潳鈥嶐煈 Czy je偶eli w rodzinie nie by艂o autyzmu to jest sens wykonywa膰 badania genetyczne?
鉂桸ie zawsze jest tak, 偶e rodzice, rodze艅stwo czy dziadkowie osoby chorej musz膮 mie膰 objawy autyzmu, aby stwierdzi膰 偶e objawy dziecka maj膮 pod艂o偶e genetyczne. W rodzinie mogli by膰 do tej pory jedynie bezobjawowi nosiciele wadliwych gen贸w. Co wi臋cej, cz臋艣膰 mutacji odpowiadaj膮cych za zaburzenia rozwoju intelektualnego to tzw. mutacje 'de novo’, kt贸re nie s膮 dziedziczne.

Nie mo偶na wi臋c wykluczy膰 genetycznego pod艂o偶a autyzmu tylko na podstawie faktu, 偶e do tej pory ta choroba nie objawia艂a si臋 w rodzinie. Nie wyklucza to te偶 ryzyka, ze wadliwe geny zostan膮 przekazane kolejnemu pokoleniu.

馃檷鈥嶁檪 Czy je偶eli badanie genetyczne nic nie wyka偶e to znaczy, 偶e moje dziecko nie ma autyzmu?
Wykluczenie przyczyn genetycznych nie oznacza, 偶e dziecko nie cierpi na objawy ze spektrum autyzmu. Autyzm jest zaburzeniem, na kt贸re mo偶e wp艂ywa膰 wiele czynnik贸w – w tym czynniki 艣rodowiskowe, takie jak dieta, rozw贸j w 偶yciu p艂odowym, czy powik艂ania przy porodzie.
馃拤 Czy w przypadku wyboru pakietu bada艅 (kilku bada艅) trzeba pobra膰 wi臋cej pr贸bek?
Nie – jedna pr贸bka krwi wystarczy do wykonania kilku bada艅. Minimalizujemy wi臋c ilo艣膰 nak艂u膰 dziecka.
馃拤 Co w sytuacji je偶eli pobrana pr贸bka nie b臋dzie si臋 nadawa膰 do analizy?
W rzadkich przypadkach mo偶e by膰 konieczne ponowne pobranie pr贸bki do badania, np. na skutek uszkodzenia mechanicznego, niewystarczaj膮cej jako艣ci materia艂u, zanieczyszczenia materia艂u, problem贸w technicznych itp. W takiej sytuacji organizujemy ponowne pobranie bez dodatkowych op艂at.
馃拤Jak nale偶y przygotowa膰 dziecko do pobrania krwi?
Do pobrania krwi nie trzeba by膰 na czczo, natomiast wskazane jest, aby na kilka godzin przed pobraniem pacjent du偶o pi艂 i by艂 nawodniony.

Pobranie krwi jest bezpieczne. Natomiast w niekt贸rych przypadkach w miejscu pobrania krwi (wk艂ucia) mo偶e powsta膰 krwiak, bardzo rzadko mo偶e doj艣膰 do uszkodzenia nerw贸w.

Mo偶liwe, 偶e w trakcie pobrania krwi konieczne b臋dzie przytrzymanie dziecka. U dzieci, u kt贸rych niemo偶liwe b臋dzie pobranie krwi z 偶y艂y od艂okciowej, mo偶liwe jest wk艂ucie si臋 w nietypowe miejsca (u dzieci jest to cz臋sta g艂贸wka).  Mo偶e si臋 r贸wnie偶 zdarzy膰, 偶e zajdzie potrzeba kilkukrotnego wk艂ucia.  Jest to standardowa procedura w przypadku pobra艅 krwi u dzieci i nie nale偶y si臋 tym niepokoi膰.

Nasze pobrania organizujemy jedynie z personelem medycznym, kt贸ry ma do艣wiadczenie w pobieraniu krwi u dzieci i noworodk贸w.  Osoba pobieraj膮ca krew zawsze stara si臋 to zrobi膰 w spos贸b jak najbardziej komfortowy i  przyjazny dla ma艂ego pacjenta.  Ilo艣膰 krwi do badania nie jest du偶a, dlatego najcz臋艣ciej pobranie przebiega bardzo sprawnie i bezproblemowo.

馃憠 馃樂 Piel臋gniarki, kt贸re wsp贸艂pracuj膮 z nami przestrzegaj膮 wszelkich zasad bezpiecze艅stwa i higieny, a zestaw do pobrania pr贸bki jest sterylny i bezpieczny dla dziecka! 馃樂 OPCJA REKOMENDOWANA W TRAKCIE EPIDEMII.

馃憠 Jak otrzymam wynik badania?
Po pobraniu pr贸bki do badania na autyzm, Pacjent otrzyma dost臋p do Panelu Klienta on-line.  Wynik zostanie opublikowany w Panelu Klienta w wersji PDF (taki wynik jest w pe艂ni warto艣ciowy, poniewa偶 zawiera podpis elektroniczny.  O terminie publikacji wyniku Pacjent zostanie poinformowany SMSem.
馃摬 Kiedy odb臋dzie si臋 konsultacja wyniku z lekarzem?
Po publikacji wyniku w Panelu Klienta, oddzwaniamy do Pa艅stwa w przeci膮gu 2-3 dni roboczych, aby ustali膰 dogodny termin konsultacji. Terminy konsultacji nie s膮 odleg艂e i zazwyczaj odbywa si臋 ona w przeci膮gu tygodnia od otrzymania wyniku.

Wyniki, kt贸re wskazuj膮 na podejrzenie choroby wrodzonej s膮 konsultowane w pierwszej kolejno艣ci.

Czy jest mo偶liwo艣膰 p艂atno艣ci ratalnej?
Tak – wystarczy si臋 z nami skontaktowa膰, a wyja艣nimy jak uzyska膰 mo偶liwo艣膰 p艂atno艣ci ratalnej.
馃晵 Ile si臋 czeka na wynik?
Czas oczekiwania na wynik jest uzale偶niony od rodzaju wybranego badania. Termin otrzymania wyniku jest okre艣lony w Panelu Klienta.

Przeczytaj tak偶e: